Project Rijkskantoor Haarlem

Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space

Het oorspronkelijke gebouw uit 1981, van de architecten Oyevaar, Stolle en Van Gool, keek bewust naar binnen. Het was ontworpen voor de FIOD, de fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst, een organisatie die baat heeft bij geheimhouding. Het brutalistische gebouw met zijn kenmerkende gele kozijnen stond bijna op de sloopnominatie, omdat het als niet te transformeren gold. Vanwege de ligging en de behoefte aan een tijdelijk regionaal kantoor besloot het Rijksvastgoedbedrijf toch tot transformatie.

Een duurzaam gebouw en een stimulerende werkomgeving zijn meer dan een conventioneel gebouw met wat toevoegingen. Het vraagt een wezenlijk andere manier van denken en het vermogen om los te komen van ingesleten patronen en processen. Het hoort bovendien bij elke fase van het proces en kan niet achteraf worden toegevoegd. Hoe eerder in het bouwproces een besluit valt, hoe groter het effect en de mogelijkheden.

Het Rijksvastgoedbedrijf zette al de eerste belangrijke stap: revitaliseren in plaats van nieuw bouwen. Ook in het ontwerp zit de grootste besparing in wat je niet bouwt. Dat is het uitgangspunt van onze aanpak. Daarnaast ging het gebouw van energielabel F naar A+, waarbij circulaire toepassingen van materialen een centrale rol spelen.

Om van het bestaande gebouw een stimulerende werkomgeving te maken, is het in feite binnenstebuiten gekeerd: van een naar binnen gekeerde betonnen bunker naar een prettige, open en inspirerende werkplek. Licht speelt daarin de hoofdrol. Om zo veel mogelijk daglicht binnen te halen zijn erkers toegevoegd, openingen gemaximaliseerd en overal lichte kleuren gebruikt. Heldere kleuraccenten geven een duidelijke route en een sterke visuele identiteit. De gesloten indeling, met lange donkere gangen en krappe cellenkantoren, heeft plaatsgemaakt voor een open, lichte en flexibele opzet die ontmoeting en samenwerking stimuleert.

De belangrijkste ingreep zijn de erkers op de plekken waar de gevel eerder naar binnen knikte. Die eenvoudige maar doeltreffende zet verandert het gebouw wezenlijk. Waar de gevel vroeger terugweek, steken de nieuwe erkers naar buiten en richten het gebouw op zijn omgeving. Zo wordt het van gesloten en introvert open en uitnodigend. Door de borstweringen en verlaagde plafonds te verwijderen komt er nog meer daglicht binnen, wordt de vrije hoogte groter en verbetert de kwaliteit van de werkplekken. Om het karakter van de betonnen wanden en kolommen te laten zien, zijn ze geschuurd en volledig in het zicht gelaten. Kleur komt terug aan het eind van zichtlijnen en op belangrijke elementen zoals de receptie en de hoofdtrap, en leidt gebruikers vanzelf door het gebouw.

Minder bouwen, minder slopen. Door met de erkers extra vloeroppervlak toe te voegen, worden meerdere doelen tegelijk bereikt: de gebouwschil kan fundamenteel worden verbeterd, en de bruikbaarheid van het bestaande gebouw neemt zo toe dat de benodigde uitbreiding minimaal kan blijven. Door die uitbreiding in de binnenhoek van het gebouw te plaatsen, ontstaat een compact gebouw met meer ruimte voor een stadsbos, in lijn met de gebiedsvisie. Alle bestaande bomen op het terrein blijven staan. Weinig nieuwbouw gaat samen met zo veel mogelijk behoud van het bestaande gebouw. Er is alleen gesloopt op strategische plekken waar dat ruimtelijk veel oplevert, zoals bij de vide tussen het multifunctionele zitgebied en de centrale hub op de eerste verdieping.

Circulariteit en duurzaamheid. Zowel de erkers als de uitbreiding staan direct boven de bestaande draaglijnen en binnen de constructieve logica van het oorspronkelijke gebouw. Daardoor is geen nieuwe fundering nodig, doorgaans een van de meest milieubelastende onderdelen van een gebouw. De uitbreiding is circulair, demontabel en opnieuw te monteren. Om karakter te geven en oud en nieuw duidelijk te onderscheiden, zijn de vloeren, wanden en constructie van de uitbreiding volledig in hout uitgevoerd.

Locatie
Haarlem
Programma
Kantoor
Opdrachtgever
BAM Bouw & Techniek
Aannemer
BAM Bouw & Techniek
Installatieadviseur
DGMR
Landschapsarchitect
Copijn
In samenwerking met
MVSA Architects
Bruto vloeroppervlak
12.730m²
Status
Opgeleverd in 2023
Fotografie
Max Hart Nibbrig
Onderscheidingen
Finalist Herengracht Industrieprijs 2024 / Finalist Lieven de Key-penning 2025
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 2
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 3
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 4
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 5
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 6
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 7
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 8
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 9
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 10
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 11
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 12
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 13
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 14
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 15
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 16
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 17
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 18
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 19
Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 20

Alle beelden

  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 1
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 2
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 3
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 4
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 5
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 6
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 7
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 8
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 9
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 10
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 11
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 12
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 13
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 14
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 15
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 16
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 17
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 18
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 19
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 20
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 21
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 22
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 23
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 24
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 25
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 26
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 27
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 28
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 29
  • Rijkskantoor Haarlem, Kantoren, Beyond Space, image 30